Τετάρτη, 6 Φεβρουαρίου 2013

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

1ος ΔΕΛΦΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΕΙΣ ΑΠΟΛΛΩΝΑ

 

Κέκλυθ' Ἑ -- λικ - ῶνα βα-θύ-δεν-δρον αἵ λά-χ-ετε Δι-ὸς ἐ-ρι-βρόμουου θύ-γα-τρες εὐ-ώ-λενοι, μό-λε-τε,συν-ό-μαι-μον ἵ-να Φοιοῖ-βον ὠι-δαεῖ-σι μέλ-ψη-τε χρυ-σε-ο-κό-μαν, ὅς ἀ-νὰ δι-κό-ρυν-βα Παρ-νασ—σίδος ταᾶσ-δε πε-τέ--ρας ἕ—δραν ἅμ' ἀ-γα—κλυ—ταιεῖς Δεελ—φί-σιιν, Κασ-τα λί-δος εοὐ-ύ-δρου νά-μματ' ἐ-πι-νί-σε-ται Δελ-φόν ἀ-νὰ πρωῶ-να μααν-τειεῖ-ον ἐφ-έ--πων πά-γον. Ἤν κλυ-τὰ με-γα-λό-πο-λις Ἀθ-θίς, εὐ-χαιεῖ-σι φε-ρό-πλοι-ο ναί-ου-σα Τρι-τωω-νί-δος δά-πε-δον ἄ-θραυστον• ἁ-γί-οις δὲ βω-μοιοῖ-σιν Ἅ-φαιστος αἰεί-θει νέ-ων μῆ-ρα ταού-ρων• ὁ-μουοῦ δὲ νιν Ἄ-ραψ ἀτ-μός ἐς Ὄ-λυμ-πον ἀ-να-κίδ-να-ται• λι-γὺ δὲ Λω-τοὸς βρέ-μων αεἰ-ό-λοις μέ-λε-σιν ὠ-δαάν κρέ-κει. Χρυ-σέ-α δ' ἁ- δύθρους κί-θα-ρις ὕμ-νοι-σιν ἀ-να-μέλ-πε-ται. Ὁ δὲ τεχ-νι-τωῶν πρό-πας ἑσ-μός Ἀθ-θί-δα λαχών τὸν κι-θα-ρί-σει κλυ-τὸν παῖ-δα με-γά-λου Δι-ὸς ὑ-μνοῦ-σί σε παρ' ἀκ-ρο-νι-φῆ τον- δε πά-γον, αἄμ-βροτ' ἀ-ψευ-δὲ ὅς πᾶ-σι θνα-τοιοῖς προ-φαί-νει εις λό-γι-- α, τρί-πο-δα μαν-τειεῖ-ον ὡς ειεἷ-λες, ἐχ-θρὸς ὁν ἐφρ-ου-ούρειει δρά-κων, ὅ-τε τε-οῖ-σι βέ-λε-σιν ἔ-τρη-η-σας αἰ-ό-λον ἑ-λικ-τὰν φυ-άν, ἔσθ' ὁ θηρ συχ-νὰ συ-υ-ρίγ-μαθ' ι-ἱ-εὶς ἀ-θώ-πευτ' ἀ-πέ-πνευσ' ὁ-μῶς• ὡς δὲ Γα-λα-ταᾶν Ἄ-ρης βάρ-βα-ρος, τάνδ'ὁς ἐπὶ γαῖαν ἐπέραασ' ἀ-σέπτως, χι-ό-νος ὤ-λεθ'ὑ-γραῖς βο-λαῖς. Ἀλλ'ἰὼ γε-ένναν. Ὁ ποιητὴς προσκαλεῖ τὶς ὀμορφόχερες θυγατέρες τοῦ πολύβροντου Δία ποὺ κατοικοῦν στὸν βαθύδενδρο Ἑλικῶνα, γιὰ νὰ ψάλλουν ὕμνο πρὸς τὸν Φοῖβο, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ τὶς Δελφικὲς νύμφες προσφέρει τὸ χάρισμα τῆς μαντικῆς στὰ καθάρια νερὰ τῆς καλλίρροης Κασταλίας. Τὸν ὕμνο αὐτὸ τὸν ἀφιερώνει ἡ πόλη τῆς ὁπλοφόρου Τριτωνίδος, τῆς Ἀθηνᾶς, στοὺς βωμοὺς τῆς ὁποίας καίει ὁ Ἥφαιστος μηροὺς νέων ταύρων καὶ ὁ μαῦρος καπνὸς ἀνεβαίνει πρὸς τὸν Ὄλυμπο ἑνωμένος μὲ τοὺς ἤχους τοῦ αὐλοῦ καὶ τῆς κιθάρας. Εἶναι ὕμνος τῶν μουσικῶν πρὸς τὸν ἔνδοξο κιθαριστὴ Ἀπόλλωνα, αὐτὸν ποὺ χορηγεῖ τὶς προφητεῖες, ἀφότου σκότωσε μὲ τὰ βέλη του τὸν δράκοντα ποὺ φρουροῦσε τὸν μαντικὸ τρίποδα, ἀκόμη πρὸς αὐτὸν ποὺ ἔσωσε τοὺς Δελφοὺς ἀπὸ τὰ στίφη τῶν Γαλατῶν. ἑρμηνεύει ὁ Λάκης Χαλκιᾶς. "2500 χρόνια Ἑλληνικῆς μουσικῆς"



 ΟΡΦΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΜΟΥΣΩΝ


Σεις αι θυγατέρες της Μνημοσύνης και του βροντερού Διός ώ ένδοξες Πιερίδες Μούσαι με την λαμπράν φήμην σεις εις όσους ανθρώπους παρευρεθήτε είσθε περιπόθητες, πολύμορφες, επειδή γεννάτε την άμεμπτον αρετήν πάσης παιδείας εσείς τρέφετε την ψυχήν και δίδετε την ορθήν κατεύθυνσιν εις την διανόησιν και είσθε αι οδηγοί βασίλισσαι του δυνατού νου σεις που εδείξατε εις τους ανθρώπους τας τελετάς, αι οποίοι εορτάζονται με μυστήρια, σεις η Κλειώ η Ευτέρπη, η Θάλεια, η Μελπομένη η Τερψιχόρη, η Ερατώ, η Πολυμνία, η Ουρανία και η μητέρα μου Καλλιόπη, πού είσθε αγνές θεές πολύ ισχυρές. Αλλά είθε ώ θεοί να προσέλθετε εις τους μύστας σεις πού είσθε πολυποίκιλοι καί αγναί και να φέρετε εις αυτούς δόξαν καί ζήλον (επιθυμίαν προς δόξαν) αξιεραστον και πολυύμνητον. Οι Μούσες γεννήθηκαν στην Πιερία, βορειοανατολικά και όχι μακριά από την κορυφή του Ολύμπου. Γι' αυτό λέγονται Πιερίδες αλλά και Ολυμπιάδες: «[...] κει που απλώνεται η θεσπέσια Πιερία, / ο τόπος των Μουσών, η σεπτή πλαγιά του Ολύμπου» (Ευρ., Βάκχες 409-410). Ζούσαν στον Όλυμπο, τραγουδώντας και χορεύοντας κοντά στον πατέρα τους, τον Δία, που χαιρόταν να τις ακούει. Εδώ, όπου τραγούδησαν μετά τη νίκη των Ολυμπίων επί των Τιτάνων ένα τραγούδι που θεωρείται το αρχαιότερο άσμα τους, μαρτυρείται και η αρχαιότερη λατρεία τους. Γι' αυτό και ο βασιλιάς Αρχέλαος θα καθιερώσει στο Δίον δραματικούς αγώνες προς τιμήν του Δία και των Μουσών (Διόδωρος Σικελιώτης 17.16.3-4), ενώ είναι στενά δεμένες με τη λατρεία του Διόνυσου και του Ορφέα. Πολλοί αοιδοί από τον βορειοελλαδικό χώρο έχουν μητέρες Μούσες: ο Ορφέας και ο Λίνος την Καλλιόπη, ο Υάκινθος την Κλειώ, ο βασιλιάς της Θράκης Ρήσος (βλ. Στρυμόνας) την Ευτέρπη. Ακόμη, αναφέρεται ότι η Θάλεια ήταν η μητέρα, από τον Απόλλωνα, των Κορυβάντων, θεοτήτων συνδεδεμένων με τη λατρεία των Μεγάλων Θεών της Σαμοθράκης. Στα νερά του ποταμού Ελικώνα της Πιερίας οι Μαινάδες της Πιερίας επιχείρησαν να καθαρθούν μετά τον φόνο του Ορφέα. Ελικώνας, όμως, ονομάζεται και ένας ορεινός όγκος στη Βοιωτία, φυσικό όριο μεταξύ Βοιωτίας και Φωκίδας, κατοικία των Μουσών κατά τον Ησίοδο, η οποία τους κληρώθηκε κατά τον μοίρασμα του κόσμου.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου